Xét nghiệm máu là kiểm tra các thành phần trong máu (hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu, đường, men gan, mỡ máu…) nhằm đánh giá sức khỏe tổng thể, chẩn đoán và theo dõi điều trị. Quy trình bao gồm đăng ký xét nghiệm tại bệnh viện/phòng khám hoặc đặt dịch vụ tại nhà, lấy máu tĩnh mạch theo quy chuẩn, phân tích bằng máy tự động và trả kết quả. Kết quả trả sau vài giờ đến 1 ngày tùy loại xét nghiệm.
Xét nghiệm máu là gì và vai trò
Xét nghiệm máu là một phần khám sức khỏe tổng quát, cho phép đo nồng độ các chất và tế bào trong máu. Nó đánh giá công thức máu toàn phần (CBC) gồm số lượng hồng cầu (RBC), bạch cầu (WBC), tiểu cầu (PLT) và hemoglobin; đồng thời đo các chỉ số sinh hóa như đường huyết, men gan (AST, ALT, GGT), chức năng thận (creatinin, ure), và chất điện giải (Na, K, Cl). Các chỉ số này phản ánh chức năng cơ thể: ví dụ AST/ALT cao cảnh báo tổn thương gan, creatinin cao gợi ý suy thận. Xét nghiệm máu giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh (nhiễm khuẩn, thiếu máu, rối loạn mỡ máu, tiểu đường…), theo dõi bệnh mãn tính và hiệu quả điều trị.
Khi nào cần xét nghiệm máu?
Xét nghiệm máu được chỉ định trong nhiều tình huống y tế:
- Khám sức khỏe định kỳ: Đề phòng các bệnh tiềm ẩn.
- Khi có triệu chứng: Sốt kéo dài, mệt mỏi, sụt cân, chảy máu bất thường… bác sĩ sẽ yêu cầu xét nghiệm để tìm nguyên nhân.
- Theo dõi bệnh mãn tính: Người mắc tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh mỡ máu, bệnh máu… cần xét nghiệm định kỳ để điều chỉnh điều trị.
- Sàng lọc bệnh: Xét nghiệm ung thư máu (marker khối u), viêm gan B/C, HIV trong các gói sàng lọc.
Quy trình lấy mẫu và trả kết quả
Người bệnh có thể thực hiện xét nghiệm máu tại bệnh viện, phòng khám, hoặc đặt dịch vụ xét nghiệm tại nhà như trên (Bài 1). Quy trình bao gồm:
- Chuẩn bị trước xét nghiệm: Tùy vào yêu cầu, có thể cần nhịn ăn (xem Bài 3). Thông thường, công thức máu không yêu cầu, nhưng xét nghiệm đường huyết, mỡ máu, chức năng gan/thận thì nên nhịn ăn 8-12 giờ.
- Lấy máu: Được thực hiện bởi nhân viên y tế có chuyên môn. Mẫu máu tĩnh mạch được lấy vào ống nghiệm chuyên dụng rồi gửi phòng lab. Theo Bộ Y tế, quy trình cần vô khuẩn và có hồ sơ lưu trữ theo chuẩn bệnh viện.
- Phân tích: Mẫu được chạy trên máy xét nghiệm tự động. Ví dụ, xét nghiệm công thức máu dùng máy phân tích tế bào máu, sinh hóa máu dùng máy hóa sinh.
- Trả kết quả: Kết quả trả trong vòng vài tiếng đến 1 ngày tuỳ phức tạp. Medlatec báo cáo phần lớn kết quả có sau 2 giờ nhờ hệ thống máy móc hiện đại. Người bệnh nhận kết quả qua website hoặc tại nhà, kèm tư vấn bác sĩ (nếu có dịch vụ).
Chi phí tham khảo và so sánh
Bảng dưới đây liệt kê giá tham khảo một số xét nghiệm máu phổ biến tại hệ thống Pathlab (đơn vị vnd):
| Loại xét nghiệm | Chi phí tham khảo (VNĐ) |
|---|---|
| Công thức máu (huyết đồ) | ~90.000 |
| Định lượng HbA1c | 153.000 |
| Đo men gan AST, ALT | 30.000 mỗi chỉ số |
| Đo creatinin máu | 30.000 |
| Đo cholesterol tổng | (trong gói mỡ máu) |
| Xét nghiệm viêm gan B/C | HBsAg 575.000, HCV Ab 213.000 |
Ví dụ trên chỉ mang tính minh hoạ. Các trung tâm thường có nhiều gói xét nghiệm tổng quát với ưu đãi khuyến mãi và giá tốt. Pathlab cũng có dịch vụ lấy mẫu tận nơi với phí với gói xét nghiệm từ 350.000đ/người, áp dụng 7 ngày/tuần.
FAQ:
- Xét nghiệm máu gồm những gì? – Phổ biến nhất là Công thức máu (đếm tế bào máu) và sinh hóa máu (đo đường huyết, men gan, mỡ máu, chức năng thận). Cũng có các xét nghiệm chuyên sâu (PCR, marker ung thư, sàng lọc viêm gan…) tùy chỉ định.
- Có phải nhịn ăn trước khi xét nghiệm máu không? – Tùy loại. Công thức máu có thể ăn uống bình thường, nhưng nếu đo đường huyết, mỡ máu, men gan… thì nên nhịn ăn 8-12h (xem chi tiết Bài 3).
- Kết quả xét nghiệm máu nói lên điều gì? – Bác sĩ sẽ dựa vào các chỉ số (RBC, WBC, Hb, AST/ALT, creatinin, cholesterol…) so với giá trị bình thường để đánh giá tình trạng (thiếu máu, nhiễm trùng, suy gan/thận, rối loạn mỡ máu, tiểu đường…). Tham khảo Bài 4 để biết cách đọc các chỉ số cơ bản.
