Trong các buổi kiểm tra sức khỏe định kỳ, không ít người bất ngờ khi nhận kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ acid uric máu vượt ngưỡng bình thường, trong khi cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh, không hề có triệu chứng sưng, nóng, đỏ hay đau nhức ở các khớp.
Hiện tượng này được gọi là tăng acid uric máu nhưng không đau khớp, không triệu chứng. Vậy tình trạng này có nguy hiểm không? Khi nào cần can thiệp y tế?
1. Thế nào là tăng acid uric máu không đau khớp, không triệu chứng?
Acid uric là sản phẩm phụ được tạo ra từ quá trình chuyển hóa tự nhiên của purin – một hợp chất có sẵn trong tế bào cơ thể (acid uric nội sinh) và từ các loại thực phẩm giàu đạm như hải sản, thịt đỏ, nội tạng (acid uric ngoại sinh).
- Theo sinh lý bình thường, lượng acid uric thừa sẽ được đào thải chủ yếu qua thận (khoảng 80%) và một phần qua đường tiêu hóa, da (20%).
- Ngưỡng acid uric máu an toàn thường duy trì dưới 7 mg/dL đối với nam và dưới 6 mg/dL đối với nữ.
- Khi cơ thể dung nạp quá nhiều purin hoặc chức năng đào thải của thận suy giảm, nồng độ acid uric tăng cao vượt ngưỡng nhưng chưa đủ để hình thành các tinh thể urat gây ra các cơn gút cấp. Lúc này, người bệnh rơi vào trạng thái tăng acid uric máu nhưng không đau khớp, không triệu chứng.
2. Tăng acid uric nhưng không đau khớp có nguy hiểm không?
Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ khi nào xuất hiện các cơn đau khớp dữ dội (bệnh gút) thì mới đáng lo ngại. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng tăng acid uric không triệu chứng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ thầm lặng:
- Tiền đề phát triển thành bệnh Gút: Nồng độ acid uric duy trì ở mức cao trong thời gian dài sẽ tạo điều kiện cho các tinh thể urat lắng đọng dần tại các mô, sụn khớp và xung quanh khớp. Đến một thời điểm thích hợp, chúng sẽ bùng phát thành các đợt viêm khớp cấp vô cùng đau đớn.
- Nguy cơ tổn thương thận: Acid uric dư thừa lọc qua thận có thể kết tủa gây sỏi thận, làm suy giảm chức năng lọc máu của thận, thậm chí dẫn đến nguy cơ suy thận mạn tính.
- Tác động đến hệ tim mạch và chuyển hóa: Tăng acid uric thường đi kèm với các rối loạn chuyển hóa khác như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và kháng insulin.
3. Khi nào cần dùng thuốc hạ acid uric?
Không phải mọi trường hợp có chỉ số acid uric cao đều bắt buộc phải uống thuốc điều trị. Việc chỉ định dùng thuốc cần được cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ:
- Trường hợp chưa cần dùng thuốc: Đối với các trường hợp tăng acid uric máu không triệu chứng hoặc ở mức độ trung bình (dưới 10 mg/dL), bác sĩ thường khuyên chưa cần dùng thuốc hạ acid uric ngay mà ưu tiên điều chỉnh lối sống và chế độ dinh dưỡng. Việc dùng thuốc sớm khi chưa có triệu chứng thường không mang lại nhiều lợi ích y khoa mà có thể tốn kém chi phí và tiềm ẩn tác dụng phụ.
- Trường hợp cần can thiệp y tế bằng thuốc:
- Nồng độ acid uric tăng rất cao (trên 12 mg/dL) kèm theo nguy cơ tim mạch.
- Người bệnh có tiền sử gia đình mắc bệnh gút hoặc sỏi thận kèm tăng acid uric.
- Bệnh nhân ung thư đang thực hiện hóa trị, xạ trị (cần dùng liệu pháp dự phòng để tránh hội chứng ly giải khối u gây suy thận cấp).
4. Giải pháp tự nhiên giúp kiểm soát acid uric không cần thuốc
Đối với đa số người gặp tình trạng tăng acid uric máu không đau khớp, không triệu chứng, việc thay đổi chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt đóng vai trò quyết định giúp đưa chỉ số về mức ổn định:
- Uống nhiều nước: Giúp tăng cường lưu lượng máu qua thận và thúc đẩy quá trình đào thải acid uric ra ngoài qua đường tiểu.
- Điều chỉnh chế độ ăn uống:
- Hạn chế các thực phẩm chứa hàm lượng purin cao như nội tạng động vật, thịt đỏ (bò, dê, cừu), hải sản (tôm, cua, mực) và một số loại rau mọc nhanh (măng tây, nấm).
- Tăng cường bổ sung rau xanh giàu chất chống oxy hóa, các loại trái cây giàu vitamin C và chất xơ như anh đào (cherry), táo, chuối, dưa chuột.
- Kiêng rượu bia và đồ uống có cồn: Rượu bia không chỉ làm tăng sản xuất acid uric mà còn ức chế khả năng đào thải chất này của thận.
- Duy trì cân nặng hợp lý và vận động điều độ: Tập thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày giúp cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ trao đổi chất hiệu quả.
Vì tăng acid uric máu ở giai đoạn đầu thường diễn biến thầm lặng không triệu chứng, việc kiểm tra sức khỏe và định lượng chỉ số sinh hóa máu định kỳ là “chìa khóa” vàng để bảo vệ hệ cơ xương khớp và thận. Hãy chủ động điều chỉnh lối sống khoa học và kiểm tra định kỳ cùng Pathlab để bảo vệ trọn vẹn sức khỏe cơ xương khớp và hệ bài tiết của bạn!
