Xét nghiệm chức năng gan thường bao gồm đo các men gan ALT, AST, GGT, ALP, cùng bilirubin và protein máu. Men gan tăng cao gợi ý tổn thương tế bào gan (ví dụ viêm gan, xơ gan). Tỷ lệ tăng giữa ALT và AST có thể chỉ loại bệnh (ALT chủ yếu ở gan, AST cũng từ cơ tim). Bilirubin cao cho thấy vấn đề về gan hoặc hồng cầu. Chỉ số Albumin thấp phản ánh gan giảm tổng hợp protein. Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm gan khi có triệu chứng (vàng da, đau bụng phải, mệt mỏi) hoặc tiền sử tiếp xúc virus/thuốc độc cho gan.
Các chỉ số men gan cần biết
- ALT (Alanine Transaminase): Tăng ALT là chỉ dấu nhạy với tổn thương tế bào gan (viêm gan virus, viêm gan do thuốc, gan nhiễm mỡ). Bình thường ALT ~ 0-40 UI/L. Tăng ALT có thể gấp vài lần mức bình thường nếu viêm gan cấp.
- AST (Aspartate Transaminase): AST hiện diện ở gan, tim, cơ. Bình thường AST ~ 0-40 UI/L. AST tăng cao gợi ý tổn thương gan hoặc tổn thương cơ, tim. Tỷ lệ AST/ALT >2 thường gặp trong viêm gan do rượu. AST đơn thuần cao cần xem xét bệnh ngoài gan (ví dụ đau tim).
- GGT (Gamma-GT): GGT tập trung ở gan và ống mật. GGT tăng cao trong tổn thương tế bào gan do rượu hoặc ứ mật (nghẽn đường mật). Giá trị bình thường GGT dưới ~50 U/L (nữ) hoặc ~60 U/L (nam). GGT đặc biệt nhạy với rượu, thường tăng trong viêm gan do rượu.
- ALP (Alkaline Phosphatase): ALP tăng chủ yếu khi đường mật bị tắc (sỏi mật, u đường mật) hoặc trong bệnh xương. Giá trị bình thường ALP ~ 30-120 U/L. Nếu ALP tăng kèm bilirubin tăng và GGT tăng, gợi ý tắc mật.
Chỉ số Gan mật khác
- Bilirubin: Như đã đề cập, bilirubin tăng phản ánh tắc mật hoặc tăng huỷ hồng cầu. Bác sĩ xem bilirubin trực tiếp (gắn) và gián tiếp (chưa gắn) để phân biệt nguyên nhân tắc mật hay tan máu.
- Albumin và tổng protein: Albumin do gan tổng hợp, bình thường ~3.5-5.0 g/dL. Giảm albumin chỉ rõ gan giảm tổng hợp (xơ gan mãn, viêm gan nặng).
- Các xét nghiệm bổ sung: Tùy tình trạng, bác sĩ có thể đo thêm IgM viêm gan, HBsAg (viêm gan B), Anti-HCV, AFP (marker ung thư gan).
FAQ:
- Chỉ số men gan ALT, AST bình thường là bao nhiêu? – ALT bình thường khoảng 0–40 UI/L, AST khoảng 0–40 UI/L (tùy phòng lab). Tham khảo giá trị bình thường cụ thể trên kết quả của bạn.
- ALT tăng cao có phải viêm gan? – ALT tăng cao thường do tổn thương gan (viêm, xơ, nhiễm mỡ). Tăng ALT cần kiểm tra thêm nguyên nhân (virus, rượu, thuốc) và theo dõi với bác sĩ chuyên khoa gan.
- Làm thế nào để bảo vệ gan? – Tránh rượu bia, chế độ ăn lành mạnh, tiêm phòng viêm gan B, kiểm tra sức khỏe định kỳ. Nếu xét nghiệm gan bất thường, cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ.
