Siêu âm là một trong những phương pháp chẩn đoán hình ảnh được sử dụng phổ biến trong kiểm tra sức khỏe nhờ khả năng quan sát nhiều cơ quan bên trong cơ thể mà không cần phẫu thuật. Tùy vào vị trí và mục đích kiểm tra, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm bụng, tuyến giáp, tuyến vú, tim, mạch máu hoặc một số vùng cơ thể khác nhằm hỗ trợ phát hiện các bất thường về cấu trúc và chức năng.
Nhiều người thường tìm kiếm “dịch vụ siêu âm cơ thể” với mong muốn kiểm tra tổng quát nhiều cơ quan trong một lần. Tuy nhiên, trên thực tế, siêu âm thường được thực hiện theo từng vùng hoặc từng cơ quan cụ thể. Việc lựa chọn loại siêu âm phù hợp cần dựa trên triệu chứng, độ tuổi, giới tính, tiền sử bệnh và mục tiêu tầm soát. Khi được kết hợp với xét nghiệm máu hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác, siêu âm có thể giúp bác sĩ có cái nhìn toàn diện hơn về tình trạng sức khỏe.
Siêu âm là gì?
Siêu âm là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng âm tần số cao để tạo hình ảnh của các cấu trúc bên trong cơ thể. Đầu dò siêu âm phát ra sóng âm và tiếp nhận tín hiệu phản hồi từ các mô, sau đó hệ thống xử lý thành hình ảnh hiển thị trên màn hình.
Khác với X-Quang, siêu âm thông thường không sử dụng tia X. Kỹ thuật này đặc biệt hữu ích trong quan sát nhiều mô mềm, cơ quan trong ổ bụng, tuyến giáp, tuyến vú, tim và hệ thống mạch máu.
Tùy vào mục tiêu kiểm tra, bác sĩ có thể sử dụng siêu âm 2D, siêu âm Doppler hoặc các kỹ thuật chuyên biệt khác. Trong đó, siêu âm Doppler thường được sử dụng để đánh giá hướng và tốc độ dòng máu trong mạch.
Dịch vụ siêu âm cơ thể có thể kiểm tra những gì?
Thuật ngữ “siêu âm cơ thể” thường được người dùng sử dụng để chỉ nhu cầu kiểm tra nhiều cơ quan khác nhau bằng siêu âm. Trên thực tế, mỗi loại siêu âm có mục tiêu riêng và cung cấp thông tin khác nhau.
Siêu âm bụng tổng quát
Siêu âm bụng tổng quát là một trong những loại siêu âm được thực hiện phổ biến nhất. Kỹ thuật này có thể giúp bác sĩ quan sát nhiều cơ quan trong ổ bụng như gan, túi mật, đường mật, thận, lách, tụy và bàng quang tùy theo điều kiện khảo sát.
Thông qua hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể phát hiện hoặc nghi ngờ một số bất thường như gan nhiễm mỡ, sỏi mật, sỏi thận, nang, khối bất thường hoặc tình trạng giãn đường mật.
Tuy nhiên, khả năng quan sát của siêu âm có thể bị ảnh hưởng bởi hơi trong đường tiêu hóa, thể trạng người bệnh hoặc vị trí tổn thương. Khi phát hiện bất thường, bác sĩ có thể cần chỉ định thêm xét nghiệm hoặc các kỹ thuật hình ảnh khác để đánh giá chính xác hơn.
Siêu âm tuyến giáp
Tuyến giáp nằm ở phía trước cổ và đóng vai trò quan trọng trong điều hòa chuyển hóa của cơ thể. Siêu âm tuyến giáp giúp đánh giá kích thước, cấu trúc tuyến và phát hiện các bất thường như nhân tuyến giáp, nang hoặc thay đổi cấu trúc nhu mô.
Siêu âm đặc biệt hữu ích khi người bệnh có khối vùng cổ, cảm giác vướng cổ, tuyến giáp to hoặc kết quả xét nghiệm hormone tuyến giáp bất thường.
Tuy nhiên, hình ảnh siêu âm không thể tự xác định hoàn toàn chức năng tuyến giáp. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ cần kết hợp với các xét nghiệm như TSH, FT4 hoặc các xét nghiệm chuyên sâu khác.
Siêu âm tuyến vú
Siêu âm vú giúp đánh giá mô tuyến vú và thường được sử dụng khi phát hiện khối bất thường, đau vú, thay đổi cấu trúc tuyến hoặc khi bác sĩ cần khảo sát thêm một vùng nghi ngờ.
Kỹ thuật này có thể giúp phân biệt một số dạng tổn thương chứa dịch và tổn thương đặc, đồng thời cung cấp thêm thông tin về hình dạng, bờ và cấu trúc của khối.
Ở phụ nữ, việc lựa chọn siêu âm vú, chụp nhũ ảnh hoặc phương pháp khác phụ thuộc vào độ tuổi, triệu chứng và yếu tố nguy cơ. Siêu âm không thay thế hoàn toàn các phương pháp tầm soát ung thư vú khác khi đã có chỉ định chuyên môn.
Siêu âm tim
Siêu âm tim sử dụng sóng siêu âm để quan sát cấu trúc và hoạt động của tim. Kỹ thuật này có thể giúp đánh giá kích thước các buồng tim, hoạt động co bóp, van tim và một số bất thường về cấu trúc.
Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm tim khi người bệnh có triệu chứng như khó thở, đau ngực, hồi hộp, phù chân, tiếng tim bất thường hoặc có tiền sử bệnh tim mạch.
Trong nhiều trường hợp, siêu âm tim được kết hợp với điện tâm đồ, xét nghiệm máu và các phương pháp khác để đánh giá toàn diện sức khỏe tim mạch.
Siêu âm động mạch cảnh
Động mạch cảnh là hai mạch máu lớn ở vùng cổ có nhiệm vụ đưa máu lên não. Siêu âm động mạch cảnh, đặc biệt khi kết hợp Doppler, có thể giúp đánh giá cấu trúc thành mạch và dòng máu.
Phương pháp này có thể hỗ trợ phát hiện mảng xơ vữa hoặc tình trạng hẹp động mạch cảnh, những yếu tố liên quan đến nguy cơ thiếu máu não và đột quỵ.
Người có tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá hoặc tiền sử bệnh tim mạch có thể được bác sĩ cân nhắc chỉ định siêu âm mạch khi phù hợp.
Khi nào nên thực hiện siêu âm?
Siêu âm có thể được chỉ định khi người bệnh có triệu chứng cụ thể hoặc trong quá trình kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Ví dụ, đau bụng kéo dài, đầy tức bụng hoặc có chỉ số chức năng gan bất thường có thể là lý do để bác sĩ cân nhắc siêu âm bụng. Người có khối ở cổ hoặc kết quả xét nghiệm tuyến giáp bất thường có thể được chỉ định siêu âm tuyến giáp. Phụ nữ phát hiện khối hoặc thay đổi bất thường ở vú có thể cần siêu âm vú.
Đối với tim mạch, các triệu chứng như hồi hộp, khó thở, đau ngực, chóng mặt hoặc phù có thể cần đánh giá thêm bằng điện tâm đồ hoặc siêu âm tim.
Không phải người khỏe mạnh nào cũng cần siêu âm tất cả các cơ quan cùng lúc. Danh mục kiểm tra nên được lựa chọn dựa trên yếu tố nguy cơ và tư vấn chuyên môn để tránh thực hiện các kiểm tra không cần thiết.
Siêu âm có đau không?
Phần lớn các loại siêu âm thông thường không gây đau. Người bệnh thường chỉ cần nằm hoặc thay đổi tư thế theo hướng dẫn của kỹ thuật viên hoặc bác sĩ.
Một lớp gel được thoa lên vùng da cần khảo sát nhằm giúp đầu dò tiếp xúc tốt hơn và truyền sóng âm hiệu quả. Trong quá trình thực hiện, đầu dò được di chuyển trên da để thu hình ảnh.
Ở một số vùng đang đau hoặc viêm, áp lực của đầu dò có thể gây cảm giác khó chịu nhẹ. Người bệnh nên thông báo nếu cảm thấy đau để người thực hiện điều chỉnh phù hợp.
Siêu âm có cần nhịn ăn không?
Việc chuẩn bị trước siêu âm phụ thuộc vào vùng cần kiểm tra.
Đối với một số loại siêu âm bụng, người bệnh có thể được yêu cầu nhịn ăn trong vài giờ để giảm lượng thức ăn và hơi trong đường tiêu hóa, từ đó giúp quan sát tốt hơn một số cơ quan như gan, túi mật và tụy.
Một số trường hợp siêu âm vùng bụng dưới hoặc hệ tiết niệu có thể cần uống nước và nhịn tiểu để bàng quang căng, giúp hình ảnh rõ hơn.
Trong khi đó, siêu âm tuyến giáp, tuyến vú hoặc một số loại siêu âm mạch thường không yêu cầu nhịn ăn.
Vì yêu cầu chuẩn bị khác nhau, người bệnh nên hỏi cơ sở y tế trước lịch siêu âm thay vì tự nhịn ăn.
Siêu âm có an toàn không?
Siêu âm chẩn đoán thông thường sử dụng sóng âm và không sử dụng bức xạ ion hóa. Đây là phương pháp được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực y khoa.
Tuy vậy, siêu âm vẫn nên được thực hiện khi có mục đích y khoa rõ ràng và do nhân viên chuyên môn thực hiện. Không nên lạm dụng siêu âm chỉ vì cho rằng phương pháp này “không có tia X”.
Giá trị của siêu âm phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng vùng khảo sát, chất lượng thiết bị, kỹ thuật thực hiện và kinh nghiệm của người đọc kết quả.
Tại sao nên kết hợp siêu âm với xét nghiệm máu?
Siêu âm và xét nghiệm máu cung cấp hai nhóm thông tin khác nhau nhưng có thể bổ trợ cho nhau.
Siêu âm chủ yếu giúp quan sát hình thái và cấu trúc của cơ quan. Trong khi đó, xét nghiệm máu có thể phản ánh chức năng và các thay đổi sinh hóa của cơ thể.
Ví dụ, khi đánh giá gan, xét nghiệm ALT, AST, GGT hoặc bilirubin giúp cung cấp thông tin về tổn thương và chức năng gan, còn siêu âm bụng có thể giúp quan sát hình thái gan, phát hiện dấu hiệu gan nhiễm mỡ hoặc một số bất thường cấu trúc.
Tương tự, khi đánh giá tuyến giáp, xét nghiệm TSH và FT4 phản ánh chức năng tuyến, trong khi siêu âm giúp quan sát cấu trúc tuyến và các nhân tuyến giáp.
Việc phối hợp đúng giữa xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ có thêm dữ liệu để đánh giá tình trạng sức khỏe chính xác hơn.
Dịch vụ siêu âm đa dạng tại Pathlab
Bên cạnh hệ thống xét nghiệm từ cơ bản đến chuyên sâu, Pathlab Việt Nam hiện có trung tâm chẩn đoán hình ảnh với nhiều dịch vụ siêu âm phục vụ nhu cầu kiểm tra sức khỏe.
Các dịch vụ Pathlab đang công bố gồm siêu âm vú, siêu âm tuyến giáp, siêu âm bụng tổng quát, siêu âm tim và siêu âm động mạch cảnh. Ngoài ra, trung tâm chẩn đoán hình ảnh còn có điện tâm đồ và X-Quang phổi, giúp khách hàng có thêm lựa chọn khi cần đánh giá sức khỏe bằng nhiều phương pháp khác nhau.
Siêu âm bụng tổng quát tại Pathlab
Siêu âm bụng tổng quát phù hợp với nhu cầu đánh giá các cơ quan trong ổ bụng và có thể được kết hợp với xét nghiệm chức năng gan, thận hoặc các gói kiểm tra sức khỏe tổng quát.
Siêu âm tuyến giáp tại Pathlab
Khách hàng có nhu cầu kiểm tra tuyến giáp có thể kết hợp siêu âm tuyến giáp với các xét nghiệm hormone tuyến giáp. Cách tiếp cận này giúp đánh giá đồng thời cả cấu trúc và chức năng của tuyến.
Siêu âm vú tại Pathlab
Siêu âm vú là một trong những dịch vụ chẩn đoán hình ảnh được Pathlab công bố, phù hợp trong một số trường hợp kiểm tra bất thường ở tuyến vú hoặc theo chỉ định của bác sĩ.
Siêu âm tim và động mạch cảnh
Pathlab cũng công bố dịch vụ siêu âm tim và siêu âm động mạch cảnh. Siêu âm động mạch cảnh có thể hỗ trợ đánh giá cấu trúc và dòng máu qua động mạch cảnh, đặc biệt trong quá trình kiểm tra nguy cơ tim mạch và đột quỵ.
Khách hàng nên liên hệ trước với Pathlab để xác nhận lịch của từng loại siêu âm, vì thời gian thực hiện có thể khác nhau giữa các dịch vụ.
Trung tâm chẩn đoán hình ảnh Pathlab làm việc khi nào?
Theo thông tin hiện được Pathlab công bố, trung tâm chẩn đoán hình ảnh làm việc từ thứ Hai đến thứ Sáu vào buổi sáng từ 07:00 đến 11:00 và buổi chiều từ 13:00 đến 16:00; thứ Bảy từ 07:00 đến 12:00; Chủ Nhật không làm việc.
Website Pathlab hiện cũng lưu ý một số khung giờ không có siêu âm tim. Vì vậy, nếu có nhu cầu thực hiện siêu âm tim hoặc một dịch vụ siêu âm cụ thể, khách hàng nên liên hệ trước để được xác nhận lịch.
Kết luận
Dịch vụ siêu âm cơ thể là cách gọi phổ biến cho nhu cầu kiểm tra nhiều vùng và cơ quan bằng siêu âm. Trên thực tế, mỗi loại siêu âm có mục đích riêng, chẳng hạn siêu âm bụng tổng quát, tuyến giáp, tuyến vú, tim hoặc động mạch cảnh.
Siêu âm giúp quan sát cấu trúc của cơ quan và có thể hỗ trợ phát hiện nhiều bất thường, nhưng không thay thế hoàn toàn xét nghiệm máu hoặc các phương pháp chẩn đoán khác. Việc kết hợp siêu âm với xét nghiệm phù hợp có thể giúp đánh giá sức khỏe toàn diện hơn.
Tại Pathlab Việt Nam, khách hàng có thể tiếp cận nhiều dịch vụ siêu âm như siêu âm bụng tổng quát, tuyến giáp, tuyến vú, tim và động mạch cảnh, đồng thời kết hợp với hệ thống xét nghiệm y khoa từ cơ bản đến chuyên sâu. Người dùng nên lựa chọn danh mục kiểm tra dựa trên triệu chứng, yếu tố nguy cơ và tư vấn chuyên môn để đạt hiệu quả tầm soát phù hợp.
