Đột quỵ, hay còn gọi là tai biến mạch máu não, là một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn tật hàng đầu hiện nay. Điều nguy hiểm nhất của đột quỵ không chỉ nằm ở mức độ nghiêm trọng, mà còn ở việc bệnh xảy ra đột ngột và tiến triển rất nhanh. Trong nhiều trường hợp, chỉ chậm trễ vài phút cũng có thể khiến người bệnh mất đi cơ hội sống hoặc để lại di chứng vĩnh viễn.
Chính vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ đóng vai trò then chốt. Y học thế giới đã thống nhất sử dụng nguyên tắc F.A.S.T như một “kim chỉ nam” giúp cộng đồng phát hiện và hành động kịp thời khi nghi ngờ có đột quỵ xảy ra.
Đột quỵ là gì và vì sao cần phát hiện sớm?
Đột quỵ xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn do tắc mạch hoặc vỡ mạch, khiến tế bào não thiếu oxy và chết nhanh chóng. Khác với nhiều bệnh lý khác, tế bào não không có khả năng tái tạo. Do đó, mỗi phút trôi qua đều làm tăng nguy cơ tổn thương não không thể hồi phục.
Theo các chuyên gia, “thời gian vàng” để can thiệp đột quỵ thường chỉ kéo dài trong vài giờ đầu. Nếu người bệnh được đưa đến cơ sở y tế sớm, khả năng cứu sống và phục hồi chức năng sẽ cao hơn rất nhiều.
Nguyên tắc F.A.S.T – Cách nhận biết sớm 4 dấu hiệu đột quỵ quan trọng
Nguyên tắc F.A.S.T được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới vì đơn giản, dễ nhớ và có độ chính xác cao trong việc nhận diện đột quỵ. Chỉ cần quan sát và thực hiện vài thao tác cơ bản, bạn có thể nhanh chóng đánh giá nguy cơ.
F – Face: Mặt méo, mất cân đối
Khi nghi ngờ một người bị đột quỵ, hãy yêu cầu họ cười hoặc nhe răng. Nếu một bên mặt bị xệ xuống, miệng lệch, nụ cười không đều hoặc một bên mắt không cử động bình thường, đó là dấu hiệu cảnh báo rất rõ ràng. Tình trạng này cho thấy các dây thần kinh điều khiển cơ mặt đã bị ảnh hưởng do não không được cấp máu đầy đủ.
A – Arms: Tay yếu hoặc không nâng được
Tiếp theo, yêu cầu người đó giơ cả hai tay lên cùng lúc và giữ trong khoảng vài giây. Nếu một bên tay không thể nâng lên, nâng yếu hoặc tự động rơi xuống, khả năng cao người đó đang gặp rối loạn vận động do đột quỵ. Đây là dấu hiệu thường gặp và rất dễ nhận biết nếu quan sát kỹ.
S – Speech: Nói khó, nói ngọng hoặc không nói được
Ngôn ngữ cũng là một trong những chức năng bị ảnh hưởng sớm khi xảy ra đột quỵ. Bạn có thể yêu cầu người nghi ngờ đột quỵ lặp lại một câu đơn giản. Nếu họ nói líu lưỡi, phát âm không rõ, nói ngọng hoặc không thể nói thành lời, cần xem đây là tình huống khẩn cấp và hành động ngay lập tức.
T – Time: Thời gian là yếu tố sống còn
Nếu chỉ cần xuất hiện một trong ba dấu hiệu trên, bạn không nên chần chừ hay chờ đợi. Hãy gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt. Thời gian chính là yếu tố quyết định sự sống, mức độ hồi phục và khả năng để lại di chứng sau đột quỵ.
Ai là đối tượng có nguy cơ cao bị đột quỵ?
Đột quỵ có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng nguy cơ cao hơn ở người cao tuổi, người mắc bệnh tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao, bệnh tim mạch hoặc có tiền sử thiếu máu não. Lối sống ít vận động, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài và chế độ ăn nhiều chất béo cũng làm tăng nguy cơ đột quỵ đáng kể.
Tầm soát sớm giúp giảm nguy cơ đột quỵ như thế nào?
Việc xét nghiệm và kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ như rối loạn mỡ máu, tăng đường huyết, bất thường đông máu hoặc thiếu máu não. Khi được kiểm soát tốt từ sớm, nguy cơ đột quỵ sẽ giảm đáng kể, đồng thời giúp người bệnh chủ động điều chỉnh lối sống và điều trị kịp thời.
Pathlab Việt Nam – Hỗ trợ xét nghiệm và tầm soát tại nhà
Pathlab Việt Nam cung cấp dịch vụ xét nghiệm tại nhà, giúp khách hàng dễ dàng kiểm tra các chỉ số liên quan đến nguy cơ đột quỵ mà không cần mất thời gian di chuyển. Chỉ với một cuộc gọi, kỹ thuật viên sẽ đến tận nơi lấy mẫu, đảm bảo nhanh chóng, chính xác và bảo mật thông tin.
Dịch vụ của Pathlab đặc biệt phù hợp cho người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc gia đình muốn chủ động theo dõi sức khỏe định kỳ để phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm như đột quỵ.
